انجمن مردمی پاریزەرانی ژینگه بانه – تاسیس 1378

پاژین

انجمن مردمی پاریزەرانی ژینگه بانه – تاسیس 1378

وسایل موتوری را داخل طبیعت نبریم. ماشین را کنار جاده پارک کرده و پیاده زیر درختان برویم.

کردستان سر زمینی در گرو آب های زیر زمینی بخش دوم

    به قلم سامان صالحیان:کارشناس علوم تربیتی

در ادامه آنچه ذکر شد دومین چالشی که امروزه با آن روبه رو هستیم عبارت است از عدم ارزیابی محیط زیست توسط کارشناسان جهت احداث سد.اجرای پروژه احداث سدهای بزرگ با مقاصد و اهداف مختلف اثرات اقتصادی ، اجتماعی و زیست محیطی فراوانی را به دنبال دارد به همین جهت ارزیابی محیط زیست امری اجتناب ناپذیر است و علاوه بر آن دلایل متعددی گواه بر موضوع هستند که از جمله آنها می توان به مواردی همچون:* از بین رفتن اراضی کشاورزی در اثر احداث سد.*تغییر در جریان آب، کیفیت آب و تغییرات بنیادین در ساختار آب راهه ها.* تغییر در اقلیم گیاهی و جانوری* و….اشاره نمود.

به جرات می توان گفت که عدم ارزیابی های صحیح محیط زیست در اکثریت پروژه های ساخت سد در استان های ایران به خوبی و به وضوح به چشم می خورد. نمونه هایی از بارزترین آنها را می توان سد گتوند استان خوزستان و ایجاد چالش تپه نمکی گچساران در سالهای اخیر نامید.استان کردستان نیز که همانند استان کمربند غربی ایران را تشکیل می دهد از جهت نوع و تنوع محیط زیستی دارای شباهت های بسیاری با استان خوزستان است که این موضوع و تاکید بر اصرار ساخت سد در این منطقه راه را برای تکرار آسیب های زیست محیطی باز خواهد گذاشت.اقلیم و ساختار جغرافیای استان به دلیل کوهستانی بودن علل الخصوص در بخش های غربی استان همانند بانه و مریوان از نظر کشاورزی و برخورداری از اراضی کشاورزی و دشت های بزرگ برای کشاورزی به صورت طبیعی در حد مطلوبی قرار ندارند از طرفی دیگر شهرستان هایی که با پروژه های متعدد سد سازی دست در گریبانند بالغ بر ۹۰ درصد آب خود را به صورت طبیعی و از راه آبراهه ها موجود دریافت می کنند و این موضوع خود به وضوح بیانگر آن است که ساخت سدها در این مناطق خود به دور از منافع کشاورزی برای منطقه است و بالعکس خود موجب تخریب اراضی کشاورزی و تضعیف کشاورزی در منطقه خواهد شد.

در وهله دوم به سبب افزایش بحران های زیست محیطی تغییر اقلیم جانوری و گیاهی در منطقه خسارت های جبران ناپذیری به دنبال خواهد داشت به گونه ای که امروزه بخشی از بزرگترین بحران زیست محیطی کشور یعنی بحران ریزگردهای جنوب غربی ایران راهمین تغییر اقلیم گیاهی منطقه در اثر تغییر محیط زیست و اکوسیستم طبیعی منطقه شامل شده است.پوشش گیاهی مناطق غربی استان کردستان تاب و توان تخریب بیش از حد را نخواهد داشت و قطعا هرگونه تغییری در منطقه به قدری اثر گذار خواهد بود که برای روئیت میزان اثر گذاری آن نیاز به زمان زیادی نخواهد بود و این امر در طی سالهای آتی به وضوح مشاهده خواهد شد.

در مناطقی که ما امروزه شاهد احداث پروژه های سد سازی هستیم آن هم در ابعاد بسیار وسیع ( نظیر سد سازی های شهرستان بانه با احداث ۴ سد در ۵ سال اخیر) پوشش گیاهی با ریشه کم عمق رشد نمی کند و زمین رفته رفته عریان می گردد و در نتیجه فرصت برای فرسایش خاک و فرسایش گونه های مختلف گیاهی به خوبی مهیا می گردد.مجموع این عوامل سبب می گردد تا با تضعیف آب های زیر زمینی و نبود پوشش گیاهی ، بومیان منطقه که اغلب از طریق کشاورزی و دامداری چرخه اقتصادی آنان به گردش در می آید سبب می شود هر کدام به نوبه خود نسبت به حفر چاه های عمیق در زمین های کشاورزی و حتی مسکونی اقدام نمایند ( نظیر آنچه امروزه در روستاهای بخش ننور و نمشیر شهرستان بانه در حال وقوع است) که این امر باعث می شود بالطبع سطح آب های زیر زمینی پایین تر برود و در نتیجه این امر هم امروزه به خوبی در مناطقی که کمتر تاب و توان تحمل را داشته اند به خوبی مشخص است .

اشتباهات کارشناسی شده و موثر در ادامه ساخت پروژه سد ها امری قابل تامل

انتخاب رودخانه های اشتباه برای ساخت سد ها و بی توجهی به تغییرات جریان آب های پایین دست، غفلت از تنوع زیستی ، از بین رفتن زنجیره های غذایی اطراف آن ، سیاست های اشتباه ، ناتوانی در مدیریت بحران و سو مدیریت در خطرات و تاثیرات و در نهایت ساخت و ساز بی رویه از جمله اشتباهات متداولی هستند که کمیسیون جهانی سد سازی (WCD) آن ها را در لیست مجموعه ای از اشتباهات بحران آفرین در زمینه ساخت سد مشخص نموده است که با مرور اجمالی آنها می توان به وجد تمامی آنها در بسیاری از سد های احداث شده و یا در حال احداث دست یافت.

با نگاهی گذرا به سایر سدهای ایران می تواند دریافت که اکثر سد های ساخته شده در دو دهه اخیر دارای چنین مشکلاتی هستند . کاهش ۱۰ درصدی میزان بارش ها ، افزایش ۱/۵ درجه ای هوا، افزایش میزان تبخیر منابع آبی و مهمتر از همه آنها کاهش ۲۰ درصدی روان آب ها و ۱۵ درصدی آب های زیر زمینی ساخت سد را در مناطقی که تامین تمامی آب آنها وابسته به آب های زیر زمینی است را نیازمند بازنگری های جدی نموده است.

نوشته شده توسط سه شنبه ۱۲ اردیبهشت ۱۳۹۶ 119 بازدید
دسته : رودخانه، سد، آبهای زیرزمینی

بایگانی سایت

فهرست